Jak ułatwić dziecku powrót do szkoły? 6 sposobów na spokojny start po wakacjach

Wakacje mają to do siebie, że szybko się kończą. A wraz z wakacjami, kończy się też czas, w którym rytm dnia był bardziej swobodny, a zaczyna się codzienność pełna obowiązków, nowych sytuacji i wyzwań. Zmieniają się godziny wstawania i zasypiania, pojawiają się lekcje, prace domowe, zajęcia dodatkowe, treningi, a czasami także nowa klasa, nowy nauczyciel czy nawet nowa szkoła.

Nic więc dziwnego, że ten okres bywa dla dziecka szczególnie stresujący. Zwłaszcza jeśli jest to jego pierwszy rok w szkole albo rozpoczyna naukę w nowym miejscu. Wtedy pojawia się wiele niewiadomych. Jak będzie wyglądała moja klasa? Czy znajdę kolegów? Jaka będzie moja wychowawczyni? Co jeśli czegoś nie zrozumiem?

A im więcej niewiadomych, tym więcej przestrzeni na stres.

Czy możemy sprawić, że dziecko nie będzie stresowało się powrotem do szkoły? Pewnie nie. I właściwie nie o to powinno nam chodzić. Stres jest naturalną reakcją na zmianę i nowe sytuacje. Możemy jednak zrobić całkiem sporo, żeby pomóc dziecku wejść w ten nowy rytm trochę spokojniej.

Na co warto zwrócić uwagę?

1. Stwórzcie rutynę

Dziecko wraca do szkoły i nagle jego dzień zaczyna wyglądać zupełnie inaczej. Pojawia się wiele nowych rzeczy, na które musi zwrócić uwagę. Dlatego warto zadbać o to, żeby przynajmniej część jego codzienności była przewidywalna.

Zastanów się, jak wyglądają Wasze poranki. Czy dziecko wie, o której wstaje, co robi po kolei, kiedy je śniadanie i o której musicie wyjść z domu? Czy po powrocie ze szkoły ma dodatkowe zajęcia? Treningi?

Może wydawać się, że to drobiazgi, ale takie drobiazgi zmniejszają poziom niepewności. Jeśli dziecko wie, czego może się spodziewać, nie musi za każdym razem zastanawiać się, co wydarzy się za chwilę. W szkole i tak czeka na nie wystarczająco dużo nowości.

Dlatego na tyle, na ile to możliwe, postaraj się, żeby poranki wyglądały podobnie. Harmonogram nie musi być sztywny i niezmiennie przestrzegany co do minuty. Chodzi bardziej o stworzenie pewnego schematu, który będzie dla dziecka znajomy. Pobudka, łazienka, śniadanie, ubranie się, spakowanie rzeczy i wyjście. Im mniej niespodzianek o poranku, tym łatwiej wejść w dzień.

2. Zostaw przestrzeń na odpoczynek

Wrzesień bardzo szybko potrafi się wypełnić. Szkoła, treningi, zajęcia dodatkowe, nauka, spotkania z kolegami i nagle może się okazać, że w grafiku dziecka właściwie nie ma już miejsca na bycie po prostu dzieckiem.

A nie ulega wątpliwości, że po całym dniu w szkole, dziecko również potrzebuje odpoczynku, dlatego warto przyglądnąć się, czy w tym napiętym harmonogramie, znajdujemy okienko na tak zwane nicnierobienie - na zabawę, spacer, zrobienie czegoś, na co dziecko akurat ma ochotę, na moment w którym niczego od niego nie oczekujemy.

Jeśli więc zauważasz, że bardzo trudno jest znaleźć w ciągu dnia nawet chwilę na takie nicnierobienie, warto się zastanowić, czy rzeczy w grafiku nie jest po prostu za dużo.

Nie zapominajmy, że odpoczynek jest potrzebą i nie powinien stanowić nagrody za wykonanie wszystkich obowiązków.

3. Przygotuj dziecko na to doświadczenie

Szkoła to wiele niewiadomych. Szczególnie wtedy, kiedy dziecko idzie do pierwszej klasy, zmienia szkołę albo trafia do nowej klasy. Jako że najprostsze rozwiązania często są najbardziej skuteczne, to i w takiej sytuacji proponuję coś bardzo prostego, czyli rozmowę o tym, czego dziecko może się w szkole spodziewać.

Jak wyglądają lekcje? Co dzieje się podczas przerwy? Co można zrobić, kiedy trzeba skorzystać z toalety? Do kogo można podejść, jeśli czegoś nie wiadomo? Co się dzieje, kiedy czegoś się nie zrozumie?

Dla nas część tych rzeczy jest oczywista, a dla dziecka już niekoniecznie, dlatego warto spróbować oswoić to, co jeszcze nieznane. Jeśli jest taka możliwość, możecie wcześniej przejść się do szkoły, zobaczyć budynek, klasę czy drogę, którą dziecko będzie pokonywać. Możecie też porozmawiać o tym, jak może wyglądać pierwszy dzień.

Ale przede wszystkim zapytaj dziecko, czego ono się obawia. Może boi się, że nie znajdzie kolegów. Może martwi się, że nauczyciel będzie surowy. Może boi się, że nie będzie wiedziało, co zrobić w jakiejś sytuacji.

I w takich momentach, zamiast zapewniać, że „nie ma się czego bać”, spróbujcie wspólnie zastanowić się, co można zrobić, jeśli ten trudny scenariusz rzeczywiście się wydarzy.

Jeśli nie będziesz wiedzieć, gdzie iść – kogo możesz zapytać? Jeśli czegoś nie zrozumiesz – do kogo możesz się zwrócić? Jeśli ktoś zrobi Ci coś przykrego – komu możesz o tym powiedzieć?

Takie przygotowanie może dać dziecku poczucie, że nawet jeśli wydarzy się coś trudnego, będzie wiedziało, co może zrobić i do kogo może się zwrócić. A to bardzo dużo zmienia w poczuciu bezpieczeństwa.

4. Niech sen będzie priorytetem

Jeśli miałabym wskazać jedną rzecz, która może bardzo utrudnić dziecku powrót do szkoły, byłoby to niewyspanie.

Po wakacjach często trzeba wrócić do wcześniejszego wstawania, a to oznacza również wcześniejsze chodzenie spać. I choć może wydawać się, że „jakoś damy radę”, brak odpowiedniej ilości snu bardzo szybko odbija się na funkcjonowaniu dziecka.

Sen ma znaczenie dla koncentracji, pamięci, regulacji emocji i zdolności do radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami, czyli wszystkich tych umiejętności, których dziecko potrzebuje w szkole każdego dnia.

Co możesz zrobić, żeby wejść w nowy rytm?

Przede wszystkim bądź konsekwentny(-a). Zadbaj o możliwie stałe godziny zasypiania i wstawania. Jeśli dziecko przez całe wakacje chodziło spać dużo później, nie próbuj przestawić jego rytmu w jedną noc. Warto zrobić to stopniowo.

Dobrze jest również zadbać o warunki, które sprzyjają zasypianiu. Sypialnia powinna być możliwie ciemna, cicha i chłodna, a przed snem unikajcie korzystania z ekranów.

I przede wszystkim – nie traktuj snu jako czegoś, co można poświęcić, kiedy grafik robi się zbyt napięty. Jeśli trzeba z czegoś zrezygnować, czasami lepiej zrezygnować z kolejnego zajęcia niż z kolejnej godziny snu.

5. Weź pod uwagę jego przeżycia

Kiedy dziecko wraca ze szkoły, może być zmęczone nie tylko nauką. W szkole bardzo dużo się dzieje. Są inne dzieci, rozmowy, hałas, dźwięki, ciągła konieczność skupiania uwagi, wykonywania poleceń i dostosowywania się do sytuacji. Do tego dochodzą relacje z rówieśnikami, emocje i różne sytuacje społeczne.

To naprawdę dużo.

Dlatego nie dziw się, jeśli po powrocie do domu dziecko będzie potrzebowało chwili, żeby się wyciszyć, często nie zdając sobie z tego sprawy. Dlatego to Ty musisz być czujny(-a) i zauważyć sygnały, że dziecko ma zwyczajnie dosyć.

Jak mogą wyglądać takie sygnały?

Dziecko może odpowiadać na każde pytanie „nie wiem”, być rozdrażnione albo po prostu nie mieć ochoty z nikim rozmawiać. Nie musi to oznaczać, że wydarzyło się coś złego. Być może po prostu potrzebuje 30 minut, w których nikt niczego od niego nie chce.

I tutaj warto zwrócić uwagę na to, jak wygląda to 30 minut. Czas przed ekranem nie będzie najlepszym sposobem na wyciszenie, szczególnie jeśli dziecko jest już mocno przebodźcowane. Może lepszy będzie spacer, wyjście na rower, zabawa na dworze, spokojna aktywność albo po prostu chwila ciszy.

6. Bądź ciekawy jego dnia

„Jak było w szkole?”

„Dobrze”.

I właściwie na tym rozmowa się kończy.

Jeśli zależy Ci na tym, żeby wiedzieć, co dzieje się w świecie Twojego dziecka, spróbuj zadawać trochę inne pytania. Takie, które dadzą przestrzeń do opowiedzenia czegoś więcej.

• Co było dzisiaj najciekawsze?
• Co Cię dzisiaj rozbawiło?
• Czego nowego się nauczyłeś?
• Z kim spędzałeś dzisiaj czas?
• Z czego jesteś dzisiaj dumny?

Jednak czasami ważniejsza od samych pytań jest Twoja obecność podczas rozmowy. Dziecko bardzo szybko zauważa, kiedy pytasz, ale jednocześnie jesteś myślami zupełnie gdzie indziej, kiedy spoglądasz na telefon, czy jesteś rozkojarzony(-a). Więc jeśli pytasz, daj przestrzeń na odpowiedź poprzez Twoją obecność i aktywne słuchanie.

Spokojny start nie oznacza idealnego startu

Powrót do szkoły zawsze będzie wiązał się z pewną zmianą. Nie możemy sprawić, że dziecko nie będzie się stresowało, nie będzie zmęczone i że każdy dzień będzie przebiegał dokładnie tak, jak zaplanowaliśmy.

I nie musimy tego robić.

Naszym zadaniem nie jest usunąć wszystkie trudności z drogi dziecka. Bardziej chodzi o to, żeby pomóc mu się na nie przygotować i dać mu przestrzeń na odpoczynek, kiedy na tej drodze robi się za duży ruch.

Dlatego zadbaj o rzeczy, na które masz wpływ: rutynę, sen, odpoczynek, przygotowanie na nowe sytuacje i rozmowę.

A przede wszystkim bądź obecny podczas tej drogi, bo dziecko potrzebuje wiedzieć, że kiedy wychodzi w ten pełen nowych doświadczeń szkolny świat, ma dokąd wrócić. Że niezależnie od tego, co wydarzy się w ciągu dnia, Ty będziesz obok. I dzięki tej pewności, że ma w Tobie oparcie, może spokojniej odkrywać to, co nowe i mierzyć się z tym, co trudne.